So Sánh Kinh Tế Thị Trường Với Kinh Tế Bao Cấp

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (150.38 KB, 38 trang )

Đang xem: So sánh cơ chế tập trung quan liêu bao cấp và cơ chế thị trường

ĐỀ BÀI: SO SÁNH KINH TẾ THỊ TRƯỜNG
VÀ KINH TẾ TẬP TRUNG QUAN LIÊU BAO
CẤP
A. Đặt vấn đề:
Trong quá trình phát triển của
mình xã hội loài người xuất phát từ
một nền kinh tế tự cung tự cấp. Khi
sản xuất phát triển nhất định, đã có
sản phẩm dư thừa để trao đổi, mua
bán, phân công lao động xã hội và các
hình thức sở hữu khác nhau về tư liệu
sản xuất ra đời thì loài người đã bước
vào nền kinh tế hàng hóa. Tuy nhiên,
chỉ khi đến thời kỳ của chủ nghĩa tư
bản, chế độ phong kiến bị xóa bỏ, sản
xuất phát triển cung cấp một khối
lượng hàng hóa ngày càng lớn thì nền
kinh tế thị trường mới thực sự hình
thành và phát triển. Như vậy có thể
thấy rằng kinh tế thị trường đã có
mầm mống từ trong xã hội nô lệ, hình
thành trong xã hội phong kiến và phát
triển cao trong xã hội tư bản chủ
nghĩa, chủ nghĩa tư bản không sản
sinh ra kinh tế hàng hóa và do đó kinh
tế thị trường với tư cách là kinh tế
hàng hóa ở trình độ cao không phải là
sản phẩm riêng có của chủ nghĩa tư
bản mà là thành tựu chung cua nhân
loại. Đồng thời, kinh tế thị trường còn
tồn tại khách quan trong thời kỳ quá

độ lên chủ nghĩa xã hội bởi xét dưới
góc độ “một kiểu tổ chức kinh tế”,
kinh tế thị trường là phương thức tổ
chức vận hành, là phương tiện điều
tiết kinh tế lấy kinh tế thị trường làm
cơ sở để phân bổ các nguồn lực kinh
tế và điều tiết mối quan hệ giữa người
với người, kinh tế thị trường chỉ đối
lập với kinh tế tự nhiên, tự cấp tự túc
chứ không đối lập với các chế độ xã
hội. Nhận thức được những vấn đề cơ
bản trên đây, Đảng ta đã đề ra đường
lối xây dựng một nền kinh tế hàng
hóa nhiều thành phần theo định hướng
xã hội chủ nghĩa, hoạt động theo cơ
chế thị trường có sự quản lý của Nhà
nước thay cho cơ chế kinh tế tập trung
quan liêu bao cấp – một cơ chế được
xây dựng trong điều kiện cơ sở vật
chất và trình độ phát triển còn lạc hậu
đã làm triệt tiêu những động lực của
nền kinh tế, gây ra tình trạng lạc hậu
trì trệ ở nước ta trước đổi mới. Bởi
vậy, đường lối đó của Đảng ta trong
thời kì đổi mới đã tạo ra một bước
chuyển mình quan trọng đối với kinh
tế – xã hội của đất nước. Việc tiến
hành xây dựng cơ chế thị trường với
nhiều điểm khác biệt so với cơ chế tập
trung quan liêu bao cấp là một sự lựa

chọn đúng đắn, không phải do ý muốn
chủ quan của ai đó, càng không phải
là một sự chuyển hướng theo chủ
nghĩa tư bản – xuất phát từ quan niệm
cho rằng kinh tế hàng hóa, kinh tế thị
trường chỉ là của chủ nghĩa tư bản, mà
nó phù hợp với quy luật khách quan,
phù hợp tất yếu với lịch sử,tạo ra cho
đất nước ta cơ hội phát triển, hội nhập
với quốc tế dù rằng vẫn còn nhiều khó
khăn thách thức.
B. Giải quyết vấn đề:
I. SO SÁNH NỀN KINH
TẾ THỊ TRƯỜNG VÀ
NỀN KINH TẾ TẬP
TRUNG QUAN LIÊU
BAO CẤP:
Tiêu
thức
Cơ chế kế
hoạch hóa tập
trung quan
Nền kinh tế thị
trường
liêu, bao cấp
1. Cơ
chế
quản

kinh

tế
Nhà nước
quản lí nền kinh
tế chủ yếu bằng
mệnh lệnh hành
chính dựa trên
hệ thống chỉ
tiêu pháp lệnh
chi tiết áp đặt từ
trên xuống
dưới. Các doanh
nghiệp hoạt
động trên cơ sở
các quyết định
của cơ quan nhà
nước có thẩm
quyền và các
chỉ tiêu pháp
lệnh được giao.
Tất cả phương
Thị trường
giữ vai trò là
công cụ phân bổ
các nguồn lực
kinh tế. Trong
quá trình sản
xuất và trao đổi,
các yếu tố thị
trường như
cung cầu, giá cả

có tác động điều
tiết quá trình
sản xuất hàng
hóa, phân bổ
các nguồn lực
kinh tế và tài
nguyên thiên
nhiên như vốn,
tư liệu sản xuất,
hướng sản xuất,
nguồn vật tư,
tiền vốn, định
giá sản phẩm, tổ
chức bộ máy,
nhân sự, tiền
lương…đều do
các cấp có thẩm
quyền quyết
định.
sức lao động,…
Các cơ quan
hành chính can
thiệp quá sâu
vào hoạt động
sản xuất, kinh
doanh của các
doanh nghiệp
nhưng lại không
chịu trách
nhiệm gì về vật

Các doanh
nghiệp làm chủ
hoạt động kinh
doanh, nền kinh
tế xuất hiện dựa
trên cơ sở phân
công lao động
xã hội và các
hình thức sở
hữu về tư liệu
chất và pháp lý
đối với các
quyết định của
mình. Những
thiệt hại vật
chất do các
quyết định
không đúng gây
ra thì ngân sách
nhà nước phải
gánh chịu. Các
doanh nghiệp
không có quyền
tự chủ sản xuất,
kinh doanh,
cũng không bị
ràng buộc trách
nhiệm đối với
kết quả sản
xuất, kinh

sản xuất. Thị
trường có vai
trò trực tiếp
hướng dẫn các
đơn vị kinh tế
lựa chọn lĩnh
vực hoạt động
và phương án tổ
chức sản xuất,
kinh doanh hiệu
quả. Doanh
nghiệp tự chịu
trách nhiệm về
hoạt động kinh
doanh của
mình.
doanh. Lỗ thì
Nhà nước bù,
lãi thì Nhà nước
thu.
2. Mô
hình
nền
kinh
tế
Nền kinh tế
khép kín, chủ
yếu dựa vào
nguồn lực của
đất nước, tự

cung, tự cấp, tự
lực cánh sinh;
chưa chú trọng
đến sự hợp tác,
giao lưu; chưa
quan tâm đến
việc áp dụng
khoa học công
nghệ vào sản
xuất.
Nền kinh tế
phát triển mạnh,
mở rộng sự liên
thông với các
thị trường trong
khu vực và trên
toàn thế giới.
Ra sức tiếp thu
những thành tựu
khoa hoc kĩ
thuật. Sản xuất
hiệu quả và có
năng suất cao
hơn, quy mô
rộng rãi hơn.
3. Hình Nền kinh tế Nền kinh tế
thức
sở
hữu
chỉ có hai thành

phần sở hữu về
tư liệu sản xuất
là: Sở hữu Nhà
nước và sở hữu
tập thể, được
thể hiện dưới
dạng Quốc
doanh và Hợp
tác xã.
có 3 chế độ sở
hữu: toàn dân,
tập thể, tư
nhân.Từ các
hình thức sở
hữu cơ bản hình
thành nhiều
thành phần kinh
tế với các hình
thức tổ chức sản
xuất, kinh
doanh đa dạng,
đan xen, hỗn
hợp.
4. Thà
nh
phần
kinh
tế
Nền kinh tế
chỉ có 2 thành

phần trung tâm
và giữ vai trò
chủ đạo đó là
kinh tế nhà
Phát huy vai
trò chủ đạo của
kinh tế nhà
nước đi đôi với
phát triển mạnh
mẽ các thành
nước và kinh tế
tập thể (hợp tác
xã). Nhà nước
quản lí, làm chủ
và chịu trách
nhiệm về mọi
mặt.
phần kinh tế và
các loại hình
doanh nghiệp
khác. Hình
thành một số
tập đoàn kinh
tế, các công ty
đa sở hữu, các
công ty có vốn
đầu tư từ nước
ngoài,…thu hẹp
các lĩnh vực độc
quyền Nhà

nước.
5. Qua
n hệ
hàng
hóa –
tiền
tệ
Quan hệ hàng
hóa-tiền tệ bị
coi nhẹ, chỉ là
hình thức, quan
hệ hiện vật là
chủ yếu. Nhà
Nền kinh tế
được thực hiện
thông qua mối
quan hệ hàng
hóa- tiền tệ, quy
luật cung cầu
nước quản lí
kinh tế thông
qua chế độ “cấp
phát – giao
nộp”. Được
thực hiện chủ
yếu dưới 3 hình
thức sau: bao
cấp qua giá, bao
cấp qua chế độ
tem phiếu, bao

cấp theo chế độ
cấp phát vốn.
trên thị trường.
Đây là thời kỳ
mà những phát
minh sáng chế,
sức lao động
cũng được xem
như là một hàng
hóa có giá trị và
được trao đổi
trên thị trường.
6. Hình
thức
phân
phối
Nhà nước quy
định chế độ
phân phối vật
phẩm tiêu dùng
cho cán bộ,
công nhân viên
theo định mức
Kết hợp chặt
chẽ những
nguyên tắc phân
phối của chủ
nghĩa xã hội và
nguyên tắc của
kinh tế thị

qua hình thức
tem phiếu. Chế
độ tem phiếu
với mức giá
khác xa so với
giá thị trường
đã biến chế độ
tiền lương thành
hiện vật, thủ
tiêu động lực
kích thích người
lao động và phá
vỡ nguyên tắc
phân phối theo
lao động.
trường, được
thể hiện qua chế
độ phân phối
chủ yếu theo kết
quả lao động,
hiệu quả kinh
tế, phúc lợi xã
hội. Đồng thời
để huy động
mọi nguồn lực
kinh tế cho sự
phát triển chúng
ta còn thực hiện
phân phối theo
mức đóng góp

vốn và các
nguồn lực khác.
7. Cơ
cấu
nền
Chú trọng
chủ yếu là vào
nông nghiệp,
Phát triển
theo hướng
công nghiệp
kinh
tế
công nghiệp và
dịch vụ đã xuất
hiện nhưng
chưa phát triển.
hóa- hiện đại
hóa. Giảm tỉ
trọng nông
nghiệp, tăng tỉ
trọng công
nghiệp- dịch vụ.
8. Tác
động
Nền kinh tế
trì trệ, khủng
hoảng, không
có cạnh tranh,
kìm hãm tiến bộ

của khoa học kĩ
thuật, triệt tiêu
động lực kinh tế
của người lao
động, không
kích thích được
tính năng động,
sáng tạo của
đơn vị sản xuất
Nền kinh tế
trở nên năng
động và phát
triển hơn, cạnh
tranh mạnh mẽ
và gay gắt tuân
theo quy luật
vốn có của thị
trườngnhư quy
luật giá trị, quy
luật cung cầu,
quy luật cạnh
tranh; doanh
nghiệp cũng
kinh doanh.
Trong thời kỳ
này, phân bổ
mọi nguồn lực
theo kế hoạch là
chủ yếu, coi thị
trường chỉ là

công cụ thứ yếu
bổ sung cho kế
hoạch.
như người lao
động có cơ hội
thể hiện khả
năng, năng lực,
cũng như sự
sáng tạo của
bản thân.
II. TÁC ĐỘNG ĐẾN XÃ HỘI:
Việc cải tiến nền kinh tế theo hướng
thị trường đã có những tác động tới xã
hội như sau:
Đầu tiên, vấn đề công bằng trong
phân phối các yếu tố sản xuất được đảm
bảo. Theo đó, mọi thành phần kinh tế,
mọi loại hình doanh nghiệp, mọi người
lao động đều có quyền bình đẳng trước
pháp luật trong việc sử dụng đất đai, tài
nguyên, vốn và các tài sản công. Quyền
đó đã được thể chế hóa và được bảo đảm
bằng pháp luật. Về vấn đề này, Đại hội
XI nhấn mạnh: “Đổi mới, hoàn thiện luật
pháp, cơ chế, chính sách về sở hữu toàn
dân mà Nhà nước là đại diện đối với đất
đai, tài nguyên, vốn và các loại tài sản
công khác Đất đai, tài nguyên, vốn, tài
sản do Nhà nước đại diện chủ sở hữu
được giao cho các chủ thể thuộc mọi

thành phần kinh tế sử dụng theo nguyên
tắc hiệu quả. Các chủ thể có quyền và
nghĩa vụ như nhau trong sử dụng có hiệu
quả các nguồn lực của Nhà nước”.
Tiếp đến, đời sống nhân dân được cải
thiện hơn, xã hội phát triển hơn.Việc gắn
phát triển kinh tế với giải quyết các vấn
đề xã hội, xóa đói giảm nghèo đạt được
nhiều kết quả tích cực, con người có cơ
hội tìm kiếm việc làm phù hợp với khả
năng của bản than. Ngoài ra, trong nền
kinh tế thị trường thì tư liệu sinh hoạt
phong phú và đa dạng hơn rất nhiều so
với trong nền kinh tế tập trung quan liêu
bao cấp.
Cùng với đó, y tế và giáo dục phát
triển với cở sở hạ tầng cũng như trang
thiết bị hiện đại và tối tân hơn thời bao
cấp. Mục tiêu của giáo dục đào tạo là đào
tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài cho đất
nước trong quá trình công nghiệp hóa,
hiện đại hóa theo đường lối xây dựng chủ
nghĩa xã hội trong đó có chú trọng đến
việc đào tạo và huấn luyện lực lượng lao
động cho các ngành, các lĩnh vực sản
xuất vật chất và phi vật chất. Với lĩnh
vực giáo dục phổ thông, do chức năng và
nhiệm vụ giáo dục là hết sức đặc trưng,
nên thành quả của giáo dục là đa phương
diện; trong đó, thành quả của giáo dục

Xem thêm: Thị Trường Marketing Việt Nam Marketing Association (Vma), Vietnam Marketing Association (Vma)

đáp ứng nhiệm vụ chính trị là quan trọng
nhất và mang tính chất quyết định.
III. CHỦ TRƯƠNG CỦA
ĐẢNG:
Để thoát khỏi khủng hoảng kinh tế-
xã hội, chúng ta đã có những bước cải
tiến nền kinh tế theo hướng thị trường,
mặc dù còn chưa toàn diện triệt để nhưng
đã mang lại những tác động tích cực. Có
được những điều này là nhờ sự hình
thành và hoàn thiện tư duy của Đảng ta
về kinh tế thị trường trong thời kỳ đổi
mới, bao gồm những chủ trương cơ bản
sau:
Thứ nhất, thống nhất nhận thức
về nền kinh tế thị trường định hướng
xã hội chủ nghĩa:
– Kinh tế thị trường là phương tiện xây
dựng chủ nghĩa xã hội.
– Kinh tế thị trường định hướng xã hội
chủ nghĩa là nền kinh tế vừa tuân theo
quy luật của kinh tế thị trường, vừa
chịu sự chi phối bởi các quy luật kinh
tế của chủ nghĩa xã hội và các yếu tố
đảm bảo tính định hướng xã hội chủ
nghĩa.
Thứ hai, hoàn thiện thể chế về sở
hữu:
– Tách biệt vai trò quản lý với vai trò
chủ sở hữu vốn của nhà nước; tách

chức năng chủ sở hữu vốn của nhà
nước với chức năng quản trị kinh
doanh của DNNN.
– Quy định rõ, cụ thể về quyền của chủ
sở hữu và những người liên quan đối
với các loại tài sản; đồng thời quy
định rõ trách nhiệm, nghĩa vụ của họ
đối với xã hội.
– Bổ sung luật pháp, cơ chế, chính sách
khuyến khích, hỗ trợ phát triển sở hữu
tập thể.
– Tạo cơ chế khuyến khích phát triển
chế độ sở hữu cổ phần, sở hữu hỗn
hợp trở thành hình thức sở hữu chủ
yếu trong nền kinh tế.
– Ban hành các quy định pháp lý về
quyền sở hữu của doanh nghiệp, tổ
chức, cá nhân nước ngoài tại Việt
Nam.
Thứ ba, hoàn thiện thể chế về các
loại hình doanh nghiệp và các tổ chức
sản xuất kinh doanh:
– Thực hiện nhất quán chính sách phát
triển kinh tế nhiều thành phần, tạo
môi trường cạnh tranh bình đẳng,
không phân biệt hình thức sở hữu.
– Đổi mới, phát triển hoạt động của các
doanh nghiệp nhà nước để phát huy
tính chủ đạo, thu hẹp các lĩnh vực độc
quyền nhà nước.

– Đổi mới, phát triển hợp tác xã, tổ hợp
tác theo cơ chế thị trường, theo
nguyên tắc: tự nguyện, dân chủ, bình
đẳng, cùng có lợi và phát triển cộng
đồng.
– Đổi mới cơ chế quản lý nhà nước để
các đơn vị sự nghiệp công lập phát
triển mạnh mẽ, có hiệu quả.
Thứ tư, hoàn thiện thể chế phân
phối:
– Hoàn thiện luật pháp, cơ chế, chính
sách về phân bổ nguồn lực, phân phối
và phân phối lại theo hướng đảm bảo
tăng trưởng kinh tế với tiến bộ và
công bằng xã hội trong từng bước,
từng chính sách phát triển.
– Thực hiện phân bổ các nguồn lực xã
hội theo cơ chế thị trường và chiến
lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển
kinh tế của Nhà nước, đảm bảo hiệu
quả kinh tế – xã hội.
– Thực hiện chính sách phân phối và
phân phối lại phải đảm bảo hài hòa lợi
ích của nhà nước, của người lao động
và của doanh nghiệp, tạo động lực
cho người lao động.
Thứ năm, hoàn thiện thể chế đảm
bảo đồng bộ các yếu tố thị trường:
– Hoàn thiện thể chế về giá, cạnh tranh
và kiểm soát độc quyền trong kinh

doanh; khung pháp lý cho việc ký kết
và thực hiện hợp đồng;
– Cơ chế giám sát, điều tiết thị trường
và xúc tiến thương mại, đầu tư và giải
quyết tranh chấp phù hợp với kinh tế
thị trường và cam kết quốc tế.
Thứ sáu, phát triển các loại thị
trường:
Phát triển các loại thị trường là việc
đa dạng hóa các loại thị trường hàng hóa
và dịch vụ theo hướng hiện đại; tự do hóa
thương mại và đầu tư phù hợp cam kết

Tài liệu liên quan

*

Cơ sở lý luận về Thị trường và vai trò.DOC 19 863 1

*

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỊ TRƯỜNG VÀ VAI TRÒCỦA THỊ TRƯỜNG.DOC 17 764 0

*

Sơ bộ tìm hiểu thị trường và định hướng kế hoạch nghiên cứu phát triển một sản phẩm chức năng từ cây cỏ dùng phòng ngừa và hỗ trợ điều trị bệnh đái tháo đường 28 1 1

*

So sánh kết quả thị lực và độ nhạy tương phản giữa acrysof restor và acrysof đơn tiêu tại bệnh viện mắt tp. Hồ CHí minh 12 1 2

*

Xây dựng mô hình thị trường chứng khoán phi tập trung ở việt nam và các nhóm giải pháp hỗ trợ phát triển 89 704 0

*

Một số giải pháp hình thành và phát triển thị trường chứng khoán phi tập trung ở Việt Nam 76 775 1

*

Cơ sở lý luận về thị trường và vai trò của thị trường 17 656 0

*

Những cơ sở lý luận về thị trường và mở rộng thị trường tiêu thụ của Doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường 20 583 2

*

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỊ TRƯỜNG VÀ MỞ RỘNG 8 503 0

*

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỊ TRƯỜNG VÀ HOẠT ĐỘNG MỞ RỘNG THỊ TRƯỜNG TIÊU THỤ SẢN PHẨM 28 444 0

Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Xem thêm: Rapper B2C Là Ai – Thỏ Dơ (@Thodo122) — Likes

(31.13 KB – 38 trang) – so sánh kinh tế thị trường và kinh tế tập trung quan liêu bao cấp

Trả lời

Back to top button