Lợi Ích Của Thương Mại Trong Nền Kinh Tế Thị Trường, Kinh Tế Thị Trường

Thương mại là một ngành kinh tế độc lậpmà hoạt động của nó là mua, bán hàng hóa và dịch vụ. Hoạt động thương mại làhoạt động nhằm mục đích sinh lợi, bao gồm mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ,đầu tư, xúc tiến thương mại và các hoạt động nhằm mục đích sinh lợi khác (TheoLuật Thương mại Việt Nam). Trong đó bao gồm các hoạt động: mua bán hàng hóa; cungứng dịch vụ; xúc tiến thương mại; các hoạt động trung gian thương mại… Bàiviết với mục tiêu làm rõ vai trò của thương mại trong quá trình phát triển kinhtế- xã hội để từ đó làm cơ sở khoa học cho việc xây dựng kế hoạch và chiến lượcphát triển kinh tế- xã hội của quốc gia trong thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tếhiện nay.

Đang xem: Lợi ích của thương mại trong nền kinh tế thị trường

Từ khóa: Thương mại, phát triển kinh tế- xã hội, hội nhập.

1. Giới thiệu

Thương mại đã ra đời rất lâu và tồn tạiqua các phương thức sản xuất xã hội. Hoạt động thương mại vừa chịu sự chi phốicủa các quy luật của nền sản xuất hàng hóa, vừa chịu sự chi phối của các quyluật kinh tế vốn có của mỗi chế độ xã hội- chính trị mà ngành Thương mại đanghoạt động. Sản xuất là điểm xuất phát, tiêu dùng là điểm cuối cùng, thương mạilà thực hiện chức năng phân phối và trao đổi là khâu trung gian. Với vị trínày, thương mại một mặt chịu sự chi phối của sản xuất và tiêu dùng, mặt khác nótác động tích cực và chủ động trở lại đối với sản xuất và tiêu dùng. Thương mạivừa đại diện cho người tiêu dùng để tác động đến sản xuất, vừa đại diện cho sảnxuất để tác động đến tiêu dùng, góp phần thúc đẩy quá trình tái sản xuất mởrộng phát triển, nó đóng vai trò như một mắt xích trong bộ máy kinh tế.

Trong quá trình hội nhập kinh tế quốctế, thương mại đã trở thành lĩnh vực tiên phong, quan hệ thương mại đi trước mởđường cho quan hệ ngoại giao chính thức giữa các quốc gia. Dịch vụ thương mạicòn là con đường để các nước đang phát triển tiến kịp với các nước phát triển,giảm dần khoảng cách với các nước tiên tiến. Việt Nam do ảnh hưởng của cơ chếcũ và nền sản xuất nhỏ nên thương mại chậm phát triển, chưa đáp ứng được yêucầu đổi mới và hội nhập kinh tế. Phát triển thương mại chính là con đường đểkhai thác những tiềm năng và thế mạnh của quốc gia, thu hút đầu tư nước ngoài,đẩy mạnh thực hiện công nghiệp hóa- hiện đại hóa đất nước. Chính vì vậy, đểphát triển kinh tế- xã hội của nước ta trong thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tếcần hiểu rõ vai trò của hoạt động thương mại trong phát triển kinh tế- xã hội,từ đó làm cơ sở khoa học xây dựng kế hoạch và chiến lược phát triển kinh tế -xã hội của nước ta trong thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay.

2. Quá trình ra đời và phát triểnthương mại

Trong lịch sử phát triển sản xuất,không phải ngay từ đầu loài người đã biết sản xuất ra hàng hóa để trao đổi, lúcấy người ta làm ra hàng hóa chỉ với mục đích duy nhất là thỏa mãn nhu cầu bảnthân mình. Chỉ đến khi nhu cầu của con người ngày càng được nâng cao, của cảivật chất làm ra nhiều hơn đến mức dư thừa thì con người mới nghĩ đến việc traođổi sản phẩm cho nhau (trao đổi giản đơn). Đến khi hình thành trao đổi giản đơnnày không đáp ứng được nhu cầu của nhau nữa thì “lưu thông hàng hóa” đã tiếpứng cho tiến trình phát triển đó. Lưu thông hàng hóa là cột mốc quan trọng trongnền sản xuất hàng hóa mà thương mại chính là hình thức cao trào của trao đổi vàlưu thông. Thương mại đã xuất hiện khi lưu thông trở thành một ngành độc lậptách khỏi sản xuất, tuy tách khỏi sản xuất nhưng thương mại chỉ tồn tại và pháttriển trong xã hội có sản xuất và lưu thông hàng hóa. Vì nó luôn gắn liền vớisản xuất hàng hóa nên trong những bước hình thành ngành thương mại thường đisong hành với quy trình của nền sản xuất hàng hóa.

Phân công lao động xã hội là điều kiệncần cho sự ra đời ngành Thương mại: phân công lao động xã hội là việc phân chialao động ra các ngành, các lĩnh vực khác nhau, tạo ra sự chuyên môn hóa sảnxuất. Mỗi người chỉ chuyển sản xuất một hoặc vài thứ phẩm, hay chỉ sản xuất mộtchi tiết sản phẩm. Do đó, để thỏa mãn nhu cầu của sản xuất và đời sống của xãhội đòi hỏi cần có sự trao đổi giữa họ với nhau. Phân công lao động phát triểnbao nhiêu thì lưu thông hàng hóa phát triển bấy nhiêu. Đến thời kỳ có sự pháttriển rầm rộ về khoa học kỹ thuật về sự phát triển hợp tác và hội nhập, sự phâncông lao động không chỉ bó hẹp trong mỗi quốc gia mà nó đã vượt ra khỏi biêngiới của mỗi nước. Vì thế trao đổi hàng hóa và lưu thông hàng hóa đã phát triểnmạnh mẽ trên phạm vi toàn thế giới.

Chế độ chiếm hữu tư nhân về tư liệu sảnxuất là điều kiện đủ cho sự ra đời và phát triển ngành Thương mại: Chế độ chiếmhữu tư nhân về tư liệu sản xuất làm cho người sản xuất độc lập với nhau về mặtkinh tế. Sản phẩm sản xuất ra thuộc quyền chiếm hữu của từng người sản xuấtriêng rẽ, không ai có quyền lấy không của ai, vì thế đòi hỏi có sự trao đổi sảnphẩm giữa những người sản xuất với nhau phải là sự trao đổi hoàn lại, hoàn lạivới một vật gì đó có giá trị tương đương. Từ đó sản phẩm trở thành hàng hóa.

3. Vai trò của thương mại trong pháttriển kinh tế- xã hội của Việt Nam

Thứ nhất, thương mại thúc đẩy lưu thônghàng hóa trong nền kinh tế thị trường có sự quản lý của Nhà nước

Trong lịch sử phát triển xã hội loàingười, thương mại đã từng đóng vai trò khá quan trọng đó là xóa bỏ nền sản xuấtnhỏ tạo điều kiện thuận lợi thúc đẩy ra đời nền sản xuất hàng hóa (hàng hóa sảnxuất ra để trao đổi). Trong thời kỳ chuyển đổi cơ cấu nền kinh tế, vai trò củathương mại lại được khẳng định như một mắt xích không thể thiếu được trong quátrình vận hành nền kinh tế theo cơ chế thị trường. Thương mại tác động tích cựcthúc đẩy quá trình phân công lại lao động xã hội ở nước ta, chuyên môn hóa vàhợp tác sản xuất, hướng sản xuất theo nền sản xuất hàng hóa lớn, tạo ra nguồnhàng lớn cung cấp cho nhu cầu đa dạng trong nước và xuất khẩu. Thương mại làyếu tố trực tiếp thúc đẩy lưu thông hàng hóa phát triển, cung ứng hàng hóa vàdịch vụ thông suốt trong vùng các trọng điểm kinh tế của đất nước. Sự hoạt độngcủa thương mại bên cạnh chịu sự chi phối của các quy luật nền kinh tế hàng hóa,còn thực hiện các chính sách kinh tế xã hội, cung ứng tư liệu sản xuất, vậtphẩm tiêu dùng và mua các sản phẩm ở vùng kém phát triển, kinh tế khó khăn đểthúc đẩy kinh tế hàng hóa ở các vùng này phát triển, đẩy lùi kinh tế tự nhiênrút ngắn khoảng cách giàu nghèo giữa các vùng, cân bằng lại các hoạt động kinhtế.

Thứ hai, thương mại thúc đẩy sản xuất,đẩy mạnh quá trình công nghiệp hóa – hiện đại hóa (CNH- HĐH) đất nước

Vai trò của thương mại dịch vụ được gắnkết trong sự phát triển ngành công nghiệp xây dựng, ngành nông lâm nghiệp vàcác ngành kinh tế khác của quốc gia, được đánh giá theo các mục tiêu từng năm,từng kỳ kế hoạch đề ra. Thương mại là cầu nối giữa sản xuất và tiêu dùng, giữacác sản phẩm nông nghiệp, sản phẩm nguyên vật liệu xây dựng, hàng tiêu dùng…Thương mại cung ứng các tư liệu sản xuất cần thiết, tạo điều kiện cho sản xuấttiến hành một cách thuận lợi. Hàng hóa sản xuất ra của các ngành, các lĩnh vựcrất cần đến mạng lưới thương mại để tiêu thụ sản phẩm trên thị trường, thực hiệnkhâu trung gian để điều tiết cung cầu. Khi hàng hóa được tiêu thụ nhanh sẽ rútngắn được chu kỳ tái sản xuất và tốc độ tái sản xuất. Vì vậy, thương mại mở conđường tiêu thụ sản phẩm cho ngành sản xuất, thúc đẩy công nghiệp phát triển.Trong thời kỳ thực hiện cơ chế quản lý hành chính tập trung quan liêu bao cấp,mọi sản phẩm hàng hóa đều được Nhà nước phân chia theo một cách nhất định,thương mại chỉ thực hiện cung cấp dịch vụ, hàng hóa do Nhà nước định trước. Nềnkinh tế có sức ì lớn, các thành phần kinh tế không được khuyến khích pháttriển, quan hệ cung cầu vốn đã mất cân đối lại càng mất cân đối hơn. Nhưng từkhi chuyển sang nền kinh tế thị trường, hoạt động thương mại chịu sự chi phốicủa các quy luật kinh tế thị trường đã góp phần kích thích sản xuất phát triển,cung ứng hàng hóa và dịch vụ cho nhân dân.

Hoạt động thương mại thông qua cơ chếthị trường kích thích các nhà sản xuất kinh doanh ứng dụng tiến bộ khoa học kỹthuật, đổi mới trang thiết bị và quy trình công nghệ, ứng dụng khoa học vàoquản lý để nền sản xuất ngày một phong phú tiên tiến hơn, có đủ sức cạnh tranhtrên thị trường. Đây là những tiến trình quan trọng trên con đường CNH- HĐH.Chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng CNH- HĐH là một quá trình chịu sự tácđộng của nhiều nhân tố, trong đó thị trường và thương mại có ý nghĩa quantrọng. Hoạt động thương mại có tác dụng phát triển thị trường trong nước vàngoài nước thông qua xuất nhập khẩu. Hàng hóa tiêu thụ nhanh, giá trị hàng hóađược thực hiện, phần tích lũy trong cơ cấu giá cả hàng hóa được hình thành. Nhưvậy, hoạt động thương mại góp phần đẩy mạnh sản xuất, tích lũy vốn cho sựnghiệp CNH- HĐH của nước ta trong thời kỳ hội nhập.

Thứ ba, thương mại thúc đẩy phát triểncác ngành khác của nền kinh tế

Vai trò của thương mại trong nền kinhtế chung là: kích thích phát triển lực lượng sản xuất, thúc đẩy sản xuất hànghóa, đổi mới chất lượng số lượng lao động và tư duy kinh doanh, thể hiện đápứng sản xuất, tiêu thụ các sản phẩm như máy móc thiết bị, vật tư, nguyên vậtliệu, hàng tiêu dùng… Đưa tiến bộ khoa học công nghệ thông qua các chương trìnhchuyển giao công nghệ. Tác động tới quá trình phân công, phân phối các nguồnlực, thực hiện chuyên môn hóa hình thành cơ cấu ngành nghề kinh doanh có hiệuquả và tạo ra các nhu cầu mới. Thông qua các hợp đồng thương mại (bán buôn, bánlẻ) được ký kết với cơ sở sản xuất kinh doanh của các ngành từ đó đưa sản phẩmlưu thông trên thị trường. Cũng nhờ có sự lưu thông này mà mối quan hệ giữangành thương mại và các ngành khác ngày càng chặt chẽ cùng thúc đẩy nhau pháttriển.

Thứ tư, thương mại thúc đẩy việc phânphối các nguồn lực

Đối với các địa phương có dân số đông,nguồn lao động tương đối dồi dào, đa dạng, nhu cầu lao động cũng không kém phầnđa dạng. Chính những đối tượng này đã góp phần trong việc chọn ngành nghề vàthúc đẩy lưu thông hàng hóa trong địa bàn. Thương mại không những là cầu nốigiữa sản xuất và tiêu dùng mà còn là trung gian phân phối nguồn lực tài chínhđể tham gia kinh doanh, thực hiện lưu thông và luân chuyển hàng hóa trên thịtrường, giúp sản xuất tiêu thụ sản phẩm được thuận lợi.

Xem thêm: Hướng Dẫn Giao Dịch Trực Tuyến Chứng Khoán Vietinbank, Thông Tin Giao Dịch

Thứ năm, thương mại góp phần mở rộngquan hệ kinh tế đối ngoại

Quan hệ thương mại với các nước trênthế giới sẽ ngày càng được củng cố vì lợi ích từ hai phía, thương mại đóng vaitrò trực tiếp mở rộng các hoạt động nhập khẩu và xuất khẩu tại chỗ, thiết lậpvà mở rộng quan hệ buôn bán với các nước trên thế giới, góp phần mở rộng quanhệ kinh tế đối ngoại, nối liền sản xuất với tiêu dùng trong nước với các nướctrên thế giới, góp phần tích lũy vốn, nhất là vốn ngoại tệ và đổi mới côngnghệ. Ngoài ra, quan hệ thương mại góp phần hay đổi cách nhìn nhận của bạn bèquốc tế và nâng cao vị thế của Việt Nam.

Như vậy, thương mại góp phần mở rộngquan hệ kinh tế không chỉ phạm vi trong nước mà còn phạm vi quốc tế, làm chothương mại địa phương thâm nhập được thị trường ngoài nước. Vai trò hoạt độngthương mại trong nền kinh tế của địa phương với quan hệ kinh tế quốc tế là rấtcần thiết trong giai đoạn hiện nay của Việt Nam.

4. Kết luận

Như vậy, hoạt động thương mại là nòngcốt cho sự phát triển kinh tế- xã hội của mỗi một quốc gia, đóng góp một phầnkhông nhỏ vào ngân sách nhà nước cũng như giải quyết việc làm cho một lượng lớnlao động trên địa bàn, đồng thời phục vụ nhu cầu đời sống của con người. Vìvậy, nhận thức rõ vai trò của thương mại trong phát triển kinh tế – xã hội có ýnghĩa về mặt lý luận và thực tiễn trong việc hoạch định chiến lược phát triểnkinh tế – xã hội của nước ta trong thời kỳ hội nhập.

TÀI LIỆU THAM KHẢO:

1. Bộ môn Kinh tế phát triển (2009),Giáo trình Kinh tế phát triển, Nhà xuất bảnTrường Đại học Kinh tế quốc dân, Hà Nội.

2. Chu Văn Cấp, Phạm Quang Phan, TrầnBình Trọng (2006), Giáo trình kinh tế chính trị Mác – Lênin, Nhà xuất bản Chínhtrị.

3. GS.TS. Đặng Đình Đào (2014), Giáotrình kinh tế thương mại, Nhà xuất bản Trường Đại học Kinh tế quốc dân. Hà Nội.

4. Hồ Văn Vĩnh (2006), Thương mại dịchvụ- Một số vấn đề lý luận và thực tiễn, Minh. Tạp chí Cộng sản số 108 – Họcviện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh.

5. PGS. TS. Nguyễn Văn Tuấn (2008), Giáotrình thương mại quốc tế, Nhà xuất bản Đại học Kinh tế quốc dân, Hà Nội.

Xem thêm: Trường Đại Học Kinh Tế Tphcm Có Tân Hiệu Trưởng Phòng Nhân Sự Ueh Là Ai

THE ROLE OF THE COMMERCE FIELD INVIETNAM’S

SOCIOECONOMIC DEVELOPMENT IN THECONTEXT

OF INTERNATIONAL ECONOMIC INTEGRATION

Master. DINH THI HONG TUYET

Hai Phong University

ABSTRACT:

Commerce which is an independenteconomic field focuses on purchasing and selling commodities and services.Under Vietnam’s Commercial Law, the main goals of commercial activitiesincluding taking profits, providing services, promoting trade and investment,and other profit-seeking purposes. This study is to clarify the role of thecommerce field in Vietnam’s socioeconomic development in order to develop plansand strategies for Vietnam’s socioeconomic development in the context ofinternational economic integration.

Keywords: Commerce, socioeconomicdevelopment, integration.

Xem toàn bộ ấn phẩm Các kết quả nghiên cứu khoa học và ứng dụng công nghệ số 02 tháng 02/2017 tại đây

Trả lời

Back to top button